Myślenice

Strona poświęcona małopolskiemu miasteczku Myślenice.

Myślenice - historia

Swe początki Myślenice wiążą z panowaniem pierwszych Piastów. Świadczą o tym najstarsze wzmianki o mieście zapisane w Kodeksie tynieckim, dokumencie z XIII w. Mówi się w nim o myślenickich umocnieniach obronnych nazwanych "broną". Wówczas to Myślenice odgrywały ważną rolę w systemie obronnym południowej Polski. Źródła tego okresu nie mówią nic o założycielu osady. Przypuszcza się, że był nim Myślimir, bowiem od tego imienia wywodzi się nazwa miasta. Zasadnicze znaczenie dla dziejów miasta ma dokument z 11 .XI. 1342 r. wystawiony w Krakowie przez Kazimierza Wielkiego. Dotyczy on sprzedaży sołectwa myślenickiego dwóm Hynkom-żupnikom wielickim. Król przyznał im prawo przeniesienia osady na prawo magdeburskie. Dokumentem tym król uposażył sołectwo myślenickie 6 łanami gruntu. Nowi sołtysi otrzymali szerokie prawa pozwalające na rozwój Myślenic będących wówczas jeszcze wsią. Mimo że nie zachował się dokument lokacyjny, przypuszcza się że Myślenice otrzymały prawa miejskie w 1342 r. W tym też roku kasztelan krakowski Spytek z Melsztyna ufundował kościół parafialny, wytyczono też rynek. W roku lokacji Myślenice były osadą rolniczą z rozwiniętym rzemiosłem i handlem. Prym jednak wiodło tkactwo. Synowie Hynków w 1364 r. podzielili między siebie wójtostwo myślenickie. Ich potomkowie dali początek magnackiemu rodowi Jordanów, z którymi losy Myślenic związane były do 1557 r., a były to czasy najbardziej prężnego rozwoju gospodarczego i kulturalnego miasta. Około 1550 r. wójtostwo myślenickie objął Spytek Wawrzyniec Jordan, kasztelan krakowski, który w tym też roku wybudował murowany dwór. W nim przyjmował wielu znakomitych gości, wśród których był Mikołaj Rej przebywający w Myślenicach w 1567 r. Tutaj ukończył III księgę "Żywota człowieka poczciwego". Myślenice rozwijały się dzięki korzystnemu położeniu przy szlakach handlowych biegnących na Węgry, a w późniejszych czasach do Lwowa. Traktem królewskim oraz cesarskim przyjeżdżano do Myślenic na targi i jarmarki. Do miasta przybywali pielgrzymi udający się do cudownego obrazu Matki Boskiej Myślenickiej. Rozwijało się w mieście szkolnictwo, a szkoła istniejąca od 1411 r. kształciła przyszłych studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dane z XV w. podają, że 18 studentów UJ pochodziło z Myślenic. Dwukrotnie przebywał w Myślenicach król Władysław Jagiełło. Bawił on w mieście w 1424 r., kiedy waśnie tutaj witał cesarza Zygmunta Luksemburskiego oraz króla Danii Eryka podążających do Krakowa na koronację królowej Zofii. Drugi pobyt króla miał miejsce w 1429 r. W XV w. taboryci czescy splądrowali i ograbili miasto. Fakt ten oraz późniejsze wydarzenia spowodowały zahamowanie rozwoju miasta. Powolny zastój rozpoczął się w 1557 r., kiedy wójt Spytek Jordan darował wójtostwo myślenickie na wieczne czasy kasztelanii krakowskiej. Odtąd Myślenice były w rękach różnych dzierżawców, często zmieniających się, co niekorzystnie wpływało na życie miasta. W tym okresie miasto liczyło 788 mieszkańców zajmujących się przeważnie rolnictwem. Nie omijały miasta klęski żywiołowe. Pożar, który wybuchł w 1629 r., strawił wiele domostw, zaś epidemie dziesiątkowały mieszkańców. Ale największe zniszczenia były wynikiem najazdu Szwedów w 1655 r., kiedy to miasto zostało ograbione i spalone. Zniszczenie Myślenic było zupełne, a upamiętniły to przekazy pochodzące z 1660 r. Pomocą dla miasta było przyznanie przez kasztelana krakowskiego Stanisława Koniecpolskiego prawa organizowania w Myślenicach 5 jarmarków. W 1772 r. w Myślenicach rozpoczęły się rządy austriackie, a miasto weszło w skład monarchii austriackiej. Należało do cyrkułu myślenickiego i stan taki trwał do 1819 roku. Miasto było własnością księżnej Franciszki Krasińskiej, od której austriacki skarb państwa wykupił je w 1788 r. Wytyczono wówczas nowe granice miasta, powołano sąd kryminalny. W kilkanaście lat później, bo w 1797 r., cesarz Franciszek II nadał Myślenicom nowy herb. Istotne znaczenie dla rozwoju Myślenic miało uzyskanie przez Galicję autonomii, co przyczyniło się do wzmocnienia władz samorządowych. W 1866 r Myślenice stały się siedzibą powiatu myślenickiego, istniejącego do 1975r. W roku powstania powiatów urząd burmistrza w Myślenicach objął dr praw Andrzej Marek. W czasie jego kadencji miasto uporządkowano i rozbudowano. Przebudowano rynek, powstało wiele budynków użyteczności publicznej, rozwinęło się życie kulturalne. Zaczęły powstawać towarzystwa kulturalne, rozwinął się ruch czytelniczy. Wówczas to wydawano wiele ciekawych pocztówek nakładem myślenickich księgarzy. Pierwsza publikacja o Myślenicach wyszła drukiem w 1900 r. Była to monografia pióra Wiktora Kutrzeby. Duże znaczenie dla rozwoju życia umysłowego miało powstanie w 1908 r. gimnazjum. W tym samym roku otwarto prywatną linię autobusową łączącą Myślenice z Krakowem. Dzięki niej zaczął rozwijać się ruch letniskowy. Istniejące w mieście zakłady produkcyjne stały się zalążkiem przemysłu lekkiego. Tymczasem wypadki rozgrywające się po 1908 r. nasuwały myśli o wybuchu konfliktu zbrojnego. W nurt przygotowań wojskowych włączono drużyny sokole skupiające młodzież gimnazjalną. W ostatnią fazę przygotowań wojskowych Myślenice weszły w pierwszych dniach sierpnia 1914 r. Dyrektor gimnazjum, Stanisław Pardyak, był organizatorem grup legionowych. Pierwsza kompania szkolna żołnierzy odmaszerowała do Krakowa 11.IX.1914 r. Już w sierpniu tego roku przez Myślenice zaczęły przeciągać liczne transporty i tabory wojskowe. W 1915 r. po bitwie gorlickiej wojska austriackie opuściły Myślenice. Niemalże po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. rozpoczęto odbudowę miasta, widząc jego szansę w rozwoju turystyki. Począwszy od lat dwudziestych obecnego stulecia Myślenice stały się bazą rekreacyjną dla Krakowa. Przyczyniła się do tego budowa jazu na Rabie. Zaczęły powstawać letniskowe wille, zwłaszcza na Zarabiu - dzielnicy wypoczynkowej. Do wzmożonego napływu letników przyczyniło się też oddanie do użytku szosy zakopiańskiej w 1935 r. Wielkie znaczenie dla rozwoju Myślenic miało przyłączenie do miasta dwóch wsi leżących opodal, tj. Dolnego i Górnego Przedmieścia. Nastąpiło to w 1929 r. Poprzez poszerzenie swych granic miasto zyskało nowe tereny pozwalające na jego rozbudowę. Rozwojem turystyki zajmowało się Polskie Towarzystwo Turystyczne. W czasie II wojny światowej Myślenice były siedzibą komendy obwodu AK "Murawa". Oddziały AK prowadziły czynną walkę z okupantem. Tragicznym wydarzeniem tego okresu była tzw. "czarna niedziela", kiedy w 1940 r. w odwet za napad na pocztę hitlerowcy aresztowali 35 mieszkańców miasta, których wywieziono i rozstrzelano w forcie krzesławickim. Fakt ten nie przerwał działalności konspiracyjnej prowadzonej przez myśleniczan. W zabudowaniach Jana Hołuja produkowano zapalniki do granatów wywożonych do Krakowa. Konspiracyjną pracę oświatową prowadził Jan Eliński i Seweryn Udziela. Wojna zakończyła się w Myślenicach 21 stycznia 1945 r. W tym dniu ostatni żołnierze niemieccy opuścili miasto.

Figura św. Floriana